Stel: je hebt zonnepanelen, je gaat een thuisbatterij installeren, en de vraag is welke omvormer je moet kiezen. De meeste mensen horen "stringomvormer" en denken dat het altijd om één string gaat.
▶Inhoudsopgave
Maar dat is niet zo. Een multi-string omvormer kan in veel situaties de slimste keuze zijn, zeker als je een batterij erbij neemt. Wanneer precies?
Daar ga ik op in.
Wat is een multi-string omvormer eigenlijk?
Een multi-string omvormer heeft meerdere MPPT-ingangen. MPPT staat voor Maximum Power Point Tracking.
Dat is het systeem dat ervoor zorgt dat je panelen altijd op hun optimale werkingspunt draaien. Bij een stringomvormer met één MPPT hangen al je panelen in één serieketen. Als één paneel in de schaduw zit, trekt dat de hele string omlaag.
Ken je dat gevoel? Eén dakkapel, één schoorsteen, en ineens leveren je panelen 20% minder.
Met een multi-string omvormer kun je groepen panelen op verschillende ingangen aansluiten. Elke ingang heeft zijn eigen MPPT-tracker. Dus panelen op het oosten op één string, panelen op het westen op een andere, en de schaduw van dat schoorsteen treft maar één groep. De rest draait gewoon door op vol vermogen.
Wanneer combineer je dat met een thuisbatterij?
Hier wordt het interessant. Een thuisbatterij wil je laden met overschot.
Maar hoeveel overschot je hebt, hangt af van hoe goed je omvormer presteert. En dat is precies waar een multi-string omvormer het verschil maakt. Stel je hebt een dak met twee oriëntaties: zeven panelen op het zuidoosten, acht op het zuidwesten.
Met een enkele string zit alles in één keten. De oostkant levert 's ochtend meer, de westkant 's middag en avond.
Maar de stroom in die ene string wordt beperkt door de zwakste schakel. Je verliest kWh's.
Met een multi-string omvormer draait elke groep onafhankelijk op zijn optimum. Meer opbrengst betekent meer overschot, en meer overschot betekent een vollere batterij. Dat vind ik trouwens het punt dat te vaak wordt gemist. Mensen kijken naar de batterij als los onderdeel.
Maar de omvormer bepaalt hoeveel je kunt opladen. Een goede batterij met een slechte omvormer is als een groot reservoir met een kleine toevoerleiding.
Dak met meerdere oriëntaties
Dit is de meest voor de hand liggende situatie. Twee of meer dakvlakken, verschillende hoeken, verschillende tijden van maximale opbrengst. Een multi-string omvormer met twee of drie MPPT-ingangen is hier bijna altijd de juiste keuze.
Merken als SMA en Victron hebben hier uitstekende modellen voor, en ook IBC Solar levert multi-string systemen die goed samenwerken met batterijopslag.
Dak met gedeeltelijke schaduw
Schoorstenen, dakkapellen, bomen, antennes. Op bij elk dak zit wel iets dat schaduw werpt. Als die schaduw over de hele dag verschuift, heb je een probleem met een enkele string.
Een multi-string omvormer isoleert dat probleem. De schaduwval op één string beïnvloedt de andere niet.
Wat me opvalt is dat veel installateurs hier te snel naar micro-omvormers grijpen. Micro-omvormers zijn mooi, maar ze zijn duur per watt, en als je een batterij toevoegt, wordt de installatie complexer. Een multi-string omvormer met een string-optimizer per ingang geeft vaak hetzelfde rendementswinst voor een fractie van de kosten.
Vooral als je dak niet extreem gecompliceerd is, maar gewoon twee of drie obstakels heeft. Je hebt nu twaalf panelen, maar over twee jaar wil je er misschien zes of acht bijplaatsen.
Toekomstige uitbreiding van je installatie
Misschien op een andere locatie, misschien een andere kant op. Een multi-string omvormer heeft dan al vrije MPPT-ingangen klaarstaan.
Je hoeft geen nieuwe omvormer te kopen, je sluit gewoon een extra string aan. Dat scheelt geld en het maakt je installatie toekomstbestendiger.
Hoe werkt de combinatie met een thuisbatterij technisch?
Er zijn twee manieren waarop een batterij aan een multi-string omvormer wordt gekoppeld. De eerste is via een AC-koppeling: de batterij heeft een eigen omvormer die op het wisselstroomnetwerk wordt aangesloten. De zonne-omvormer en de batterij-omvormer praten via het elektriciteitsnet met elkaar.
Merken als Victron en SMA werken hier uitstekend mee. Het voordeel is dat je bestaande installatie kunt behouden en de batterij er later aan toevoegt.
De tweede manier is DC-koppeling. Hier loopt de gelijkstroom van de panelen via de omvormer naar de batterij, voordat er wisselstroom wordt gemaakt.
Dit is efficiënter omdat je minder conversiestappen hebt. Maar het vereist een hybride omvormer die speciaal is ontworpen voor zowel panelen als batterij. Denk aan modellen van SMA Sunny Boy Storage of Victron MultiPlus.
Eerlijk gezegd zie ik bij klanten vaker de AC-koppeling. Niet omdat het technisch beter is, maar omdat het flexibeler is.
Je kunt de batterij later toevoegen, je kunt merken mixen, en als de batterij het begeeft, draait je zonne-installatie gewoon door.
Wanneer is een multi-string omvormer NIET nodig?
Goede vraag. Als je een eenvoudig dak hebt, één oriëntatie, geen schaduw, en je gaat geen uitbreiding doen, dan is een enkele stringomvormer prima.
Je betaalt dan voor functionaliteit die je niet gebruikt. Een Fronius Primo of Sunny Boy met één MPPT is in dat geval zuinig en betrouwbaar.
Ook als je kiest voor micro-omvormers of DC-optimizers op elk paneel, heb je geen multi-string nodig. Dan is het per-paneel-optimatie al geregeld. Maar dan heb je wel een ander discussiepunt: kosten versus rendement. Dat is een ander verhaal.
Mijn advies, kort en bondig
Je hebt een multi-string omvormer nodig als je dak meerdere oriëntaties heeft, als schaduw een rol speelt, of als je later wilt uitbreiden. Combineer je dat met een thuisbatterij, dan zorgt een multi-string opstelling ervoor dat je maximale overschot opt, en dus maximale laadcapaciteit hebt.
Kies voor merken die bewezen zijn in combinatie met batterijen. SMA, Victron, en IBC Solar leveren systemen die goed samenwerken met thuisbatterijen. En laat je niet verleiden door de goedkoopste offerte.
De goedkoopste installateur is vaak de duurste op lange termijn, zeker als het om de koppeling tussen omvormer en batterij gaat.
Een fout in de configuratie kost je meer gestroom dan je ooit bespaart op de installatiekosten.
Veelgestelde vragen
Moet je bij een thuisbatterij altijd een nieuwe omvormer aanschaffen?
Ja, vaak is een nieuwe omvormer nodig om een thuisbatterij optimaal te kunnen gebruiken. Zonnepanelen en thuisbatterijen werken met verschillende stroomtypes: zonnepanelen leveren gelijkstroom, terwijl je huis wisselstroom nodig heeft. Een omvormer zet de gelijkstroom om in wisselstroom, en bij een thuisbatterij is dit cruciaal om de batterij op te laden met het overtollige energie.
Welke type omvormer is het meest geschikt voor zonnepanelen en een thuisbatterij?
Een multi-string omvormer is vaak de beste keuze voor dit scenario. Deze omvormers hebben meerdere MPPT-ingangen, waardoor je panelen met verschillende oriëntaties of schaduwrijke plekken op verschillende strings kunt plaatsen. Zo benut je de opbrengst van al je panelen optimaal, wat resulteert in meer overschot voor je batterij.
Kunnen zonnepanelen en een thuisbatterij op dezelfde groep aangesloten worden?
In theorie wel, maar het is vaak niet ideaal. Een enkele string omvormer kan de opbrengst beperken als er schaduw valt of als panelen verschillende oriëntaties hebben. Een multi-string omvormer zorgt ervoor dat elke string onafhankelijk kan werken, waardoor je de maximale opbrengst behoudt en de batterij efficiënter kunt laden.
Is het mogelijk om een wasmachine te laten draaien op een thuisbatterij?
Ja, dat is zeker mogelijk! Een thuisbatterij kan gebruikt worden om apparaten zoals een wasmachine te laten draaien, zelfs als de zon niet schijnt. Door de opgeslagen energie te gebruiken, verminder je je afhankelijkheid van het elektriciteitsnet en bespaar je energie. Het is echter belangrijk dat de omvormer voldoende vermogen levert om de wasmachine te laten draaien.
Wat is het verschil tussen een multi-string omvormer en een standaard string omvormer?
Een standaard string omvormer verbindt alle panelen in één lange keten (string). Als één paneel in de schaduw staat, kan dit de gehele string beïnvloeden. Een multi-string omvormer heeft meerdere MPPT-ingangen, waardoor je panelen op verschillende locaties kunt plaatsen, elk met hun eigen optimale werking. Zo blijft de opbrengst van je systeem optimaal, zelfs bij schaduw of verschillende oriëntaties.