Je koopt een thuisbatterij voor 6.000 euro. De verkoper zegt: "Die haalt je er in acht jaar uit." Maar niemand vertelt je wat die opgeslagen stroom daadwerkelijk kost.
▶Inhoudsopgave
En dat is precies de vraag die je moet stellen voordat je een cent uitgeeft.
LCOE staat voor Levelized Cost of Energy. In het Nederlands: wat kost één kilowattuur die je uit je batterij haalt, gerekend over de hele levensduur? Niet de aanschafprijs gedeeld door de capaciteit — dat is wat de meeste verkopers doen. Maar de echte kosten per kWh, inclusief verlies, degradatie en onderhoud.
De simpele rekenmethode die niemand gebruikt
De formele LCOE-formule voor een thuisbatterij ziet er zo uit: totale levensduurkosten gedeeld door totale geleverde energie over die levensduur. Klinkt logisch. Maar wat stop je erin?
Aan de kant van de kosten zit de aanschafprijs, installatie, eventuele vervanging van componenten, en elektriciteitsverlies bij opladen en ontladen. Aan de kant van de opbrengst zit niet zomaar de capaciteit in kWh — je moet rekenen met rond efficiëntie, degradatie en het aantal cycli dat de batterij aankan. Laat ik een voorbeeld geven.
Een batterij van 10 kWh, aangeschaft voor 6.000 euro all-in. Rondtrip-efficiëntie van 90 procent — dat betekent dat je van elke 10 kWh die je stookt er maar 9 kWh terugkrijgt.
De batterij gaat 6.000 cycli mee voor hij onder de 80 procent capaciteit zakt. Dan lever je in totaal: 10 kWh × 6.000 cycli × 90 procent = 54.000 kWh over de hele levensduur. De LCOE: 6.000 euro gedeeld door 54.000 kWh = ongeveer 11 cent per kWh. Dat cijfer is de enige die ertoe doet.
Waar de verkopers zwijgen over
Wat me opvalt is dat bijna elke verkoper in Nederland en België werkt met de aanschafprijs per kWh opslagcapaciteit.
Je leest dan: "Deze batterij kost 700 euro per kWh." Dat klinkt als een vergelijkbaar getal, maar het zegt niets over wat je daadwerkelijk betaalt voor de stroom die je eruit haalt. Er zitten grote verschillen tussen batterijtechnologieën. Een lithium-ijzer-fosfaat batterij — LFP — gaat gemiddeld 6.000 tot 10.000 cycli mee. Een NMC-batterij, de oudere nikkel-mangaan-cobalt variant, stopt rond de 3.000 tot 5.000 cycli.
Beide kosten evenveel per kWh opslag, maar de LFP-levert twee zoveel energie over zijn levensduur. De LCOE is dus de helft.
De verborgen kosten die je LCOE opdrijven
Toch worden ze vaak naast elkaar verkocht alsof het hetzelfde product is.
Eerlijk gezegd vind ik dat misleidend. Het is alsof een dakbedrijf je zegt: "Dit dak kost 80 euro per vierkante meter" — zonder te vermelden dat het bitumen is dat na vijftien jaar vervangen moet worden, terwijl een EPDM-membraan veertig jaar meegaat. Drie dingen die standaard worden vergeten in de berekening:
Omvormerverlies. De batterij werkt op gelijkstroom, je huis op wisselstroom. Elke keer omzetten kost energie.
Een goede omvormer — denk aan SMA of Victron — heeft een rendement van 96 tot 98 procent. De goedkopere Chinese merken hangen rond de 92 procent. Over 6.000 cycli maakt dat duizenden kilowattuur verschil. Dat is geld.
Degradatie. Geen enkele batterij houdt zijn volle capaciteit. De meeste fabrikanten garanderen dat na tien jaar nog 70 procent over is.
Maar de degradatie is niet lineair — de eerste jaren gaat het sneller dan je denkt, vooral bij hoge temperaturen. Een batterij in een warme zoldertje degradeert sneller dan een in een geventileerde technische ruimte.
Standbyverbruik. De batterij en de bijbehorende elektronica verbruiken ook stroom als je niets doet.
Dat kan oplopen tot 50 tot 100 watt continu. Over een jaar is dat 400 tot 900 kWh die je nooit gebruikt hebt, maar wel betaalt hebt. In de LCOE-berekening wordt dit zelden meegenomen.
Wat betekent dit voor jouw situatie?
De LCOE van je batterij hangt af van hoe je hem gebruikt. Iemand die elke dag volledig ontlaadt en oplaadt — dat is één cyclus per jaar, 365 cycli — haalt er twintig jaar uit dezelfde batterij als iemand die twee keer per dag cyclust. Maar die laatste persoon heeft een veel lagere LCOE, simpelweg omdat hij meer energie door de batterij stuurt.
Dat is precies waarom een thuisbatterij in combinatie met dynamische tarieven interessant wordt.
Als je 's nachts goedkoop stroom opneemt en overdag verbruikt, of als je salderen kwijt bent en elke kWh die je zelf gebruikt 25 cent waard is in plaats van de terugleververgoeding van 8 cent — dan verandert de rekening snel. Maar let op: de terugleververgoeding is niet overal hetzelfde.
De merken die er toe doen
In sommige gemeenten en bij sommige netbeheerders zit er een vaste vergoeding per kWh, bij anderen een variabel tarief. En met de discussie over netcongestie en negatieve spotprijzen wordt het steeds lastiger om een vast cijfer te geven. Op dit moment zie ik in de praktijk drie merken die consistent goede prestaties leveren qua levensduur en daarmee LCOE: BYD met hun LFP-batterijen, Huawei met hun modulaire systemen, en Tesla met de Powerwall 3.
Alle drie werken ze met LFP-chemie of varianten daarvan, en alle drie bieden ze een garantie van tien jaar of meer.
Wat ik zelf merk is dat de installatiekwaliteit net zo belangrijk is als het merk batterij. Een goed systeem verkeerd aangesloten — verkeerde kabelmaten, geen juiste beveiliging, slechte ventilatie — degradeert sneller en verbruikt meer standbyverbruik. Het verschil tussen een goede en een slechte installatie kan makkelijk 20 procent uitmaken op de totale levensduur.
De echte vergelijking
Stel: je betaal 11 cent LCOE voor batterijopslag. De elektriciteitsprijs die je vermijdt door zelf opgeslagen stroom te gebruiken, is 25 cent per kWh inclusief energiebelasting en btw.
Dan win je 14 cent per kWh. Over 54.000 kWh levert dat 7.560 euro op.
Je batterij kostte 6.000 euro. Dan heb je dus een netto winst van 1.560 euro over de hele levensduur. Maar als je LCOE door slechte installatie of verkeerde chemie oplopt tot 18 cent, en je vermijde kostprijs door dalurencontracten daalt tot 18 cent, dan heb je niks gewonnen. Dan had je net zo goed de stroom uit het net kunnen halen.
Dat is waarom ik altijd zeg: kijk niet naar de aanschafprijs. Kijk niet naar de terugverdientijd die de verkoper je voorschotelt.
Vraag naar de LCOE. Vraag naar de cycli, de efficiëntie, de degradatiecurve. En laat de installateur aantonen dat hij verstand heeft van elektrische installaties — niet alleen van het plaatsen van een doos aan de muur.
Want net als bij dakmontage: het maakt uit wie het doet. De goedkoopste installateur is vaak de duurste op lange termijn.
Veelgestelde vragen
Wat is de werkelijke kosten per kWh die ik betaal voor stroom uit mijn thuisbatterij?
Het is cruciaal om te kijken verder dan de aanschafprijs. De Levelized Cost of Energy (LCOE) berekent de totale kosten van de batterij over zijn levensduur, inclusief aanschaf, installatie, verlies bij opladen en ontladen, degradatie en eventuele vervangingen. Bij een batterij van 10 kWh en een aanschafprijs van 6.000 euro, kan de LCOE slechts ongeveer 11 cent per kWh zijn, wat aantoont dat dit een realistischer beeld geeft van de daadwerkelijke kosten.
Hoe kan ik de LCOE van mijn thuisbatterij berekenen?
De LCOE berekent de totale kosten van de batterij (aanschaf, installatie, onderhoud, verlies) gedeeld door de totale hoeveelheid energie die de batterij gedurende zijn levensduur levert. Houd rekening met factoren zoals de rondtrip-efficiëntie (bijvoorbeeld 90%), degradatie (verlies van capaciteit over tijd) en het aantal cycli dat de batterij aankan (bijvoorbeeld 6.000 cycli voor een LFP-batterij).
Wat zijn de verschillen tussen verschillende batterijtechnologieën (LFP vs. NMC) en hoe beïnvloeden deze de LCOE?
Batterijtechnologieën zoals LFP (Lithium-ijzer-fosfaat) en NMC (Nikkel-mangaan-cobalt) verschillen in hun levensduur en efficiëntie. LFP-batterijen gaan bijvoorbeeld gemiddeld 6.000 tot 10.000 cycli mee, terwijl NMC-batterijen slechts 3.000 tot 5.000 cycli halen. Deze verschillen beïnvloeden de LCOE aanzienlijk, waarbij LFP-batterijen doorgaans een lagere LCOE hebben.
Welke verborgen kosten moet ik in overweging nemen bij de aanschaf van een thuisbatterij?
Naast de aanschafprijs en installatie, zijn er verborgen kosten zoals omvormerverlies (de energie die verloren gaat bij het omzetten van gelijkstroom naar wisselstroom) en de mogelijkheid van vervanging van componenten (zoals het bitumen in een dakbedekking). Deze factoren kunnen de totale kosten van de batterij aanzienlijk verhogen.
Hoe vergelijk je de prijs per kWh van een batterij met de totale kosten over de levensduur?
Het is misleidend om alleen naar de prijs per kWh van een batterij te kijken. De werkelijke kosten zijn de totale kosten (inclusief alle hierboven genoemde factoren) gedeeld door de totale hoeveelheid energie die de batterij gedurende zijn levensduur levert. Deze LCOE geeft een veel nauwkeuriger beeld van de daadwerkelijke kosten van het gebruik van een thuisbatterij.